قرارداد کار به عنوان یک فرم حقوقی قابل استناد در مراجع قانونی میان کارگر و کارفرما انواع مختلفی دارد. شما نمیتوانید و مجاز نیستید خلاف مفاد قانون کار و قانون تامین اجتماعی توافقی انجام دهید. یعنی نمیتوانید مفاد قانون کار و قانون تامین اجتماعی را نادیده بگیرید. در این مقاله، با واقعیت روابط کاری کارگر و کارفرما آشنا می شوید.
قرارداد کار چیست؟
تعریف قرارداد کار در ماده 7 قانون کار بدین ترتیب بیان شده است:
با استناد به این ماده قانونی، قرارداد کار، قراردادی است که میان کارفرما و کارگر (کارمند) امضا خواهد شد. در قرارداد کار، کارگر متعهد میشود که در ازای دریافت حقوق (حق السعی یا حق الزحمه) امور مورد نظر کارفرما را انجام دهد. در مقابل، کارفرما نیز متعهد خواهد بود که حق الزحمه کارگر را پرداخت کند.
ماده 7 قانون کار به این مساله تاکید دارد که این قرارداد میتواند شفاهی یا کتبی باشد. بنابراین توافقات شفاهی میان کارپذیر و کارفرما نیز مطابق قانون دارای اعتبار هستند. اگر شما به عنوان کارفرما تصور مینمایید که میتوانید با کارگر قرارداد ننویسید یا نسخه ای از قرارداد کار را به وی تحویل ندهید سخت در اشتباه هستید. شواهد زیادی برای وجود رابطه کارگر و کارفرما وجود دارد که مراجع قانونی آنها را می پذیرند و نیازی به متن قرارداد کار ندارند.
توجه نمایید که قرارداد کار قراردادی است که مطابق با قانون کار تنظیم میشود و تمام شرایط و ضوابط موجود در آن قانون، بر روابط کاری ناشی از این قرارداد، حاکم خواهد بود. به عبارت دیگر ممکن است یک کارفرما قراردادی با پرسنلش داشته باشد که مطابق با قانون کار نباشد و از آنجا که قانون کار در سرزمین ایران ملاک مراجع قانونی است، آن کارفرما نباید توقعی از حمایتهای قانونی در مواقع بروز اختلاف با کارگر داشته باشد.
پس از تنظیم قرارداد، هریک از طرفین کارگر (کارمند) و کارفرما، در مقابل هم متعهد میشوند که تعهدات مشخصی را متقبل شوند.
در نظام حقوقی کشور ما قراردادهای کار به سه دسته انجام کار به صورت قرارداد کار دائمی یا غیر موقت ، قرارداد کار موقت با مدت معین و قرارداد کار معین تقسیم میشود.
شایان ذکر است که این قراردادها هم در شرکتهای خصوصی هم در شرکت های دولتی دارای کاربرد یکسانی هستند.
[coaching_reservation text=”زمانی برای شکوفایی خود پیدا کنید! جلسه کوچینگ خود را همین حالا رزرو کنید” url=”https://persiancoachesclub.com/book-meeting/”]
انواع قرارداد کار
در این بخش با انواع قراردادهای کار منطبق با قانون کار آشنا می شوید:
1- قرارداد کار دائمی ( غیر موقت )
قرارداد کار دائم یا فرم قرارداد کار غیرموقت، یک توافق نامه بدون زمان است. یعنی در بندهای فرم قرارداد کار هیچ نشانهای در مورد موقتی بودن، وجود ندارد.
قراردادهای کار برای مدت غیر موقت یا دائمی ، اصولا در مواردی انعقاد مییابد که کار مورد نظر، جنبه مستمر دارد. هر چند طبق مفهوم مخالف این ماده، برای کارهایی که طبیعت آنها جنبه مستمر و یا غیر موقتی دارد، میتوان از قراردادهای کار موقت نیز استفاده کرد که این موضوع در رای وحدت رویه دیوان عدالت اداری نیز مورد تاکید قرار گرفته است .
در انعقاد قراردادهای کار غیر موقت، اصولا مدتی برای قرارداد ذکر نمیشود. بنابراین، در صورتی که در قرارداد کار مدتی برای قرارداد تعیین شده باشد، دیگر نمیتوان آن را قرارداد کار غیر موقت دانست .
یکی از شرایط مهمی که قانونگذار در قانون کار برای قراردادهای غیر موقت یا دائمی و نامحدود مورد پیش بینی قرار داده است، آن است که با استنباط از ماده 27 این قانون، در قرارداد کار دائمی یا غیر موقت، کارگران را نمیتوان بدون دلیل موجه اخراج نمود. بر این مبنا، کارفرما برای اخراج کارگر دائمی خود، باید از فرایند و تشریفات پیش بینی شده در قانون، همچون موجه بودن دلیل اخراج و کسب موافقت شورای اسلامی کار برای اخراج وی استفاده کند.
البته این مسئله سبب شده است که برخی از کارفرمایان از انعقاد قراردادهای کار غیر موقت یا نامحدود با کارگران امتناع کرده و با تمدید مجدد و چندین باره قراردادهای کوتاه مدت و موقت با کارگران ، امنیت شغلی آنها را مخدوش نمایند.
2- قرارداد کار موقت با مدت معین
یکی دیگر از انواع قرارداد کار ، قرارداد کار موقت با مدت معین است. ماهیت برخی کارها به شکلی است که برای آن، مدت مشخصی از طرف کارفرما مشخص میشود. اما مدت قرارداد قانون کار، از سوی کارفرما و کارگر ، قابل تمدید است. فرض کنید یک کارگر استخدام میکنید و یک قرارداد یک ساله تنظیم میشود. طبیعی است که با پایان مدت قرارداد، روابط کاری میان شما و کارگر به پایان خواهد رسید حتی اگر کارهایی که به عهده کارگر بوده است هنوز تمام نشده باشد.
مدت قرارداد کار موقت بسته به عوامل خاصی مانند نوع کار، شرایط کار، توافق کارگر و کارفرما و همچنین قانون کار متفاوت است. به طور کلی نمیتوان یک مدت خاص و مشخص را برای این قانون در نظر گرفت بلکه با توجه به موارد بالا این مدت به صورت متغیر تعیین خواهد شد.
لازم به ذکر است که تمدید قرارداد کاری به معنای تبدیل آن به کار دائم نیست مگر آن که طرفین در این مورد توافق کنند و به صراحت به دائمی بودن آن اشاره شود. عدم تمدید قرارداد کار هم بعد از پایان مدت آن امکان پذیر است. یعنی کارفرما موظف نیست که قرارداد را تمدید کند و به محض خاتمه قرارداد، وظایف قانونی طرفین تمام میشود.
3- قرارداد کار موقت با کار معین
ویژگی این نوع قراردادها، معین بودن عمل و نتیجه آن است و محدودیت زمان انجام عمل در آن، اهمیت کمتری دارد. اگرچه بهتر است مهلت زمانی در متن قرارداد درج شود تا از سوء استفادههای احتمالی جلوگیری شود و یک قرارداد مطمئن تنظیم شود. نحوه پرداخت حق الزحمه در بخش شرایط توافق، ذکر میشود و با انجام کامل تعهدات و پرداخت حق الزحمه ، قرارداد کار موقت به پایان میرسد.
برای مثال فرض کنید یک مهندس با کارفرما قرارداد کار تنظیم میکند و به موجب این قرارداد کار متعهد میشود که عملیات ساخت یک دستگاه آبسردکن را مطابق با نظر کارفرما، در محل کارگاه ایشان و با ابزار و تجهیزات متعلق به کارفرما بسازد. قرارداد کاری که باید میان مهندس و شخص کارفرما تنظیم شود، همین قرارداد کار معین است که یک مدت هم در متن آن نوشته میشود. در این حالت، اگر مهندس، کار را پیش از پایان مدت قرارداد به اتمام برساند و دستگاه آبسردکن ساخته شود، قرارداد به خودی خود خاتمه پیدا خواهد کرد حتی اگر مدت مذکور در قرارداد به پایان نرسیده باشد.
مبحث ساعت کار مطابق با قانون کار
مطابق با ماده ۵۱ قانون کار ساعت کار مدت زمانی است که کارگر نیرو یا وقت خود را به منظور انجام کار در اختیار کارفرما قرار میدهد. به غیر ازمواردی که در این قانون مستثنی شده است ساعات کار کارگران در شبانه روز نباید از ۸ ساعت تجاوز نماید
تبصره ۱ – کارفرما با توافق کارگران، نماینده یا نمایندگان قانونی آنان میتواند ساعات کار را در بعضی از روزهای هفته کمتر از میزان مقرر و در دیگرروزها اضافه بر این میزان تعیین کند به شرط آن که مجموع ساعات کار هر هفته از ۴۴ ساعت تجاوز نکند
تبصره ۲ – در کارهای کشاورزی کارفرما میتواند با توافق کارگران، نماینده یا نمایندگان قانونی آنها، ساعات کار در شبانه روز را با توجه به کار، عرف وفصول مختلف تنظیم نماید
مطابق با ماده ۵۲ قانون کار، در کارهای سخت و زیانآور و زیر زمینی، ساعات کار نباید از شش ساعت در روز و ۳۶ ساعت در هفته تجاوز نماید.
مبحث بیمه نیرو کار
مطابق با ماده 148 قانون کار، کارفرمایان وظیفه دارند که بر اساس قانون تامین اجتماعی، کارگران خود را بیمه کنند.
این ماده قانونی شامل انواع روابط کاری است و تفاونی نمیکند چه نوع قراردادی منعقد شده باشد، قرارداد کار دائمی یا قرارداد کار موقت، در هرصورت، حق بیمه کارگر باید پرداخت شود.